Black Ribbon Top Right
รู้พื้นที่ รู้คน รู้ความเสี่ยง ม.ทักษิณใช้ข้อมูลและนวัตกรรมรับมืออุทกภัยพัทลุง
ฟังด้วยเสียง
0:00 / 0:00

รู้พื้นที่ รู้คน รู้ความเสี่ยง ม.ทักษิณใช้ข้อมูลและนวัตกรรมรับมืออุทกภัยพัทลุง

19 พ.ย. 69 52

มหาวิทยาลัยทักษิณนำองค์ความรู้ด้านวิจัย วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรม ผสานฐานข้อมูลครัวเรือน ระบบติดตามสุขภาพ และกลไกชุมชน พัฒนาเครื่องมือรับมืออุทกภัยจังหวัดพัทลุง มุ่งยกระดับการเฝ้าระวัง ดูแลกลุ่มเปราะบาง และเตรียมความพร้อมให้ชุมชนสามารถจัดการภัยพิบัติได้อย่างเป็นระบบ ผ่านรายการ “สถานีประชาชน” ทางสถานีโทรทัศน์ ไทยพีบีเอส (Thai PBS) ถ่ายทอดสดจากคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ในการจัดรายการ “สถานีประชาชนสัญจร” ณ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ จังหวัดพัทลุง ได้เปิดเวทีแลกเปลี่ยนแนวทางเตรียมความพร้อมรับมืออุทกภัย โดยมีผู้แทนจากมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ และภาคประชาชนร่วมถอดบทเรียนจากสถานการณ์น้ำท่วมที่ผ่านมา พร้อมนำเสนอแนวทางการบูรณาการข้อมูล งานวิจัย และกลไกชุมชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการภัยพิบัติในพื้นที่

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.หทัยรัตน์ แสงจันทร์ คณบดีคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ กล่าวว่า มหาวิทยาลัยนำองค์ความรู้จากนักวิชาการและเครือข่ายในพื้นที่มาต่อยอดเป็นเครื่องมือรองรับสถานการณ์ภัยพิบัติ โดยเน้นพื้นที่ตำบลทะเลน้อยและตำบลพนางตุง จังหวัดพัทลุง ผ่านการดำเนินงาน 3 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาฐานข้อมูลครัวเรือน การดูแลและเฝ้าระวังสุขภาพกลุ่มเปราะบาง และการเสริมศักยภาพแกนนำชุมชนให้สามารถจัดการภัยพิบัติได้ด้วยตนเอง

 

หนึ่งในนวัตกรรมสำคัญคือ “เลน้อยอุ่นใจ (Lenoi Care)” ระบบบริการและติดตามสุขภาพผ่าน LINE สำหรับหญิงตั้งครรภ์ แม่หลังคลอด และครอบครัวที่มีเด็กเล็กในพื้นที่ตำบลทะเลน้อยและตำบลพนางตุง โดยประชาชนสามารถใช้งานได้โดยไม่ต้องติดตั้งแอปพลิเคชันเพิ่มเติม ระบบเปิดให้ผู้ใช้งานประเมินความปลอดภัยของตนเองและครอบครัวในช่วงเฝ้าระวังน้ำท่วม ผ่านการตอบคำถามเกี่ยวกับระดับน้ำ สภาพแวดล้อมรอบบ้าน และอาการของแม่และเด็ก เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถติดตามและประสานการดูแลได้อย่างเหมาะสม

นอกจากนี้ ระบบยังรวบรวมข้อมูลและคำแนะนำสำหรับการเตรียมพร้อมรับมือน้ำท่วม ตั้งแต่การเตรียมที่พักอาศัย อาหารและน้ำ การแจ้งเตือนเมื่อมีแนวโน้มฝนตกหนัก แนวทางอพยพ ข้อมูลศูนย์พักพิง ตลอดจนช่องทางติดต่อหน่วยงานและบริการฉุกเฉิน ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นได้ผ่าน LINE ช่องทางเดียว

ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยยังส่งเสริมการพัฒนาแกนนำชุมชน โดยนำตัวแทนชุมชนไปเรียนรู้ต้นแบบการจัดการภัยพิบัติจากศูนย์พักพิงเกาะขันธ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช ก่อนนำความรู้มาประยุกต์ใช้พัฒนากลไกจัดการภัยพิบัติ 8 ระบบในพื้นที่ ครอบคลุมการสื่อสารภายในชุมชน การระดมทรัพยากร การติดตามเส้นทางน้ำและระบบเตือนภัย การจัดทำแผนที่เส้นทางอพยพ การกำหนดจุดปลอดภัย และการมอบหมายผู้รับผิดชอบในแต่ละเส้นทาง โดยคำนึงถึงบริบทและความต้องการของแต่ละชุมชน

ด้านผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพมาศ ปักเข็ม คณบดีคณะวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยทักษิณ กล่าวว่า มหาวิทยาลัยนำฐานข้อมูลครัวเรือนยากจนจังหวัดพัทลุง ซึ่งดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2564 มาต่อยอดสู่การบริหารจัดการภัยพิบัติ โดยมีข้อมูลครอบคลุมทั้ง 11 อำเภอ ตั้งแต่ระดับตำบล หมู่บ้าน ไปจนถึงรายครัวเรือน ทั้งจำนวนสมาชิกในครอบครัว ทุนมนุษย์ ทุนเศรษฐกิจ และทุนด้านการศึกษา พร้อมนำข้อมูลมาเชื่อมโยงกับข้อมูลทางกายภาพและแผนที่พื้นที่เสี่ยงภัย เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมองเห็นทั้งระดับความเสี่ยงของพื้นที่และประชาชนที่อาศัยอยู่ในบริเวณดังกล่าว

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้การวางแผนรับมือภัยพิบัติไม่ได้พิจารณาเพียงพื้นที่ที่มีโอกาสเกิดน้ำท่วม แต่ยังสามารถระบุได้ว่าครัวเรือนใดต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ป่วยติดเตียง ซึ่งต้องมีการเตรียมแผนเคลื่อนย้ายและดูแลล่วงหน้า ขณะเดียวกัน ข้อมูลด้านอาชีพและพื้นที่ทำกินยังสามารถนำไปใช้วางแผนช่วยเหลือและฟื้นฟูอาชีพของประชาชนหลังสถานการณ์คลี่คลายได้อีกด้วย

นอกจากข้อมูลระดับครัวเรือนแล้ว การติดตามสถานการณ์น้ำยังอาศัยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์จากเครือข่ายในพื้นที่ ทั้งข้อมูลปริมาณฝนจากจุดตรวจวัดบริเวณเทือกเขาบรรทัดประมาณ 32 จุด และข้อมูลระดับน้ำในลุ่มน้ำและคลองต่าง ๆ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เพื่อนำมาประกอบการวิเคราะห์สถานการณ์และประเมินความเสี่ยงในพื้นที่

ในระดับจังหวัด จังหวัดพัทลุงขับเคลื่อนระบบ “พัทลุงพร้อม” เพื่อประสานการทำงานระหว่างหน่วยงานระดับจังหวัด อำเภอ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาชน และมหาวิทยาลัย ให้สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลและวางแผนช่วยเหลือไปในทิศทางเดียวกัน พร้อมเตรียมความพร้อมด้านอุปกรณ์และกำลังสนับสนุน เช่น การกระจายเรือไปประจำจุดเสี่ยงล่วงหน้า และการแจ้งเตือนประชาชนผ่านช่องทางต่าง ๆ รวมถึงระบบ Cell Broadcast

การดำเนินงานดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงการนำองค์ความรู้ด้านวิชาการ วิจัย และนวัตกรรมของมหาวิทยาลัยทักษิณมาใช้ประโยชน์กับปัญหาในพื้นที่จริง โดยเชื่อมโยงข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เข้ากับข้อมูลระดับครัวเรือน เพื่อให้การเตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติครอบคลุมทั้งการเฝ้าระวัง การดูแลประชาชนกลุ่มเปราะบาง และการจัดการของชุมชน มุ่งลดความสูญเสียและสร้างความปลอดภัยให้ประชาชนได้อย่างเป็นระบบ

.......................................

ข่าว/ภาพ : ธนกร บุญเจริญ งานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยทักษิณ